texnologiya, elm, təhsil mövzularında düşüncələr
Yəqin ki, kitab oxumağın (həm bədii, həm qeyri bədii) faydası haqqında danışmağa ehtiyac yoxdur.
Bədii kitab oxumaq kitab nəyimə lazımdır?
Hələ də klassik “Yetkin yaşlı, iş, pul qazanmaq, karyera inkişafı istəyən adam niyə bədii kitab oxumalıdır ki?” sualı verən varsa, çox qısa bir cavab verərək mövzuya davam edək.
davamı…
Son 2-3 ildə LLM əsaslı süni intellektin(AI) internet dünyasını, digital iş dünyasını təməldən titrədən, yenidən formalaşdıran inqilabından sonra bloq, məqalə, təkbaşına xəbər yazısı – qısacası mətn tipli yazılar yazmağın aktuallığı da sual doğura bilər.
Qısaca bu barədə düşünsək, əslində, əvvəlkindən daha dəyərlidir mətn yazılar – sadəcə bir şərtlə – süni intellektin yaza biləcəyi yazılar artıq insan tərəfindən yazılmamalıdır, mənası da qalmır.
davamı…
Sənaye inqilabı sayəsində istehsalat sürəti istehsalat həcmi min dəfələrlə artdı, ayaqqabı ustası, dərzi, xalça toxuyan və.s. məsləklər kiçildi və gözdən itdi.
Amma maraqlı olan bir şey də baş verdi, bu məsləklərin heç biri tamamilə yox olmadı, kiçik ölçüdə qaldılar və hətta fərasətli olanlar qat-qat çox qazanclı olmağa başladılar.
Belə ki, əllə toxunan xalça, əllə tikilən kostyum, əllə çəkilən rəsm və.s. fabrik alternativlərindən adətən baha olmağa başladı.
davamı…
Hazırda içində olduğumuz növbəti süni intellekt dalğası dövründə onun haqqında gözləntilər, proqnozlar, qorxular da bir-birindən kəskin fərqlənir. Bu təbiidir, çünki mürəkkəb sistemlərdə növbəti addımların haraya doğru gedəcəyini təxmin etmək çətindir.
Bügün LLM(GPT, Gemini və.s.) modellər çox bacarıqlı şəkildə məqalələr yaza bilir. İstədiyimiz mövzu və açar sözləri verdikdə bizə hazır məqalə, dokumentasiya, xülasə, iş planı, proyekt texniki tapşırığı və.s. təqdim edə bilir.
Bu insanları bir çox rutindən azad edir – bəs bu günə olan ən yaxşı LLM botlarda bu mövzuda çatışmazlıq yoxdurmu?
davamı…
Bu yazı əvvəlki yazımın davamı xarakterlidir. Yazıda bot dedikdə – proqram təminatı(chat, app, API və.s.), robot dedikdə isə fiziki olaraq bədəni-gövdəsi olan aparat nəzərdə tutulur.
Yeni nəsil süni-intellekt botlarının get-gedə yayılacağı və bu dəfə daha ciddi effekt verəcəyi artıq şübhə doğurmur.
Həm də əvvəlki nəsil, sırf texniki səviyyədə tətbiq edilə bilən müxtəlif model süni intellekt xidmətlərindən fərqli olaraq (onların aktuallığı əsla azalmayıb) LLM(Large Language Models) xidmətləri artıq heç bir texniki xidmət tələb etmədən insanların ixtiyarına verilir.
davamı…
2023-cü ildə cəmi 1 il ərzində 10 illərlə zamanda gediləcək yol gedildi, belə və hətta daha yüksək bir sürəti 2024 üçün düşündükdə gələn il bu vaxt nələr olacaq, təsəvvür belə etmək mümkün deyil. Hər şey gözümüzün önündə, çox sürətlə dəyişir.
Bütün bunlara adaptasiya olmaq zəruridir, ayaqlaşmaq zəruridir, əks halda bir neçə ilə lazımsız bir mütəxəssisə çevrilmə riski var.
davamı…
MIDA ilə verilən sosial evlər layihəsi bir neçə ildir davam edir və mediadan da gördüyümüz kimi, narazılıq heç zaman bitmir.
Hər dəfə sistem çökür, donur, və ya kimsə sistemi hack edir və.s.
Google-da kiçik axtarış ilə bu narazılıqların heç azalmadığını göstərir.
Ev ala bilməyən də ədalətsizlikdən şikayət edir, evlərin əvvəlcədən satıldığını iddia edir, müşahidə edənlər də proqram təminatının yüksək trafikə dözməyib hər dəfə çökməsini bacarıqsızlıq olaraq qiymətləndirir.
Amma ciddi şəkildə etiraz edən görməmişəm ki, ümumiyyətlə bu nə formatda layihədir belə, niyə qaliblər belə etik olmayan formada təyin edilir.
davamı…
Süni intellektin (AI, Artifical Intelligence) sadə mətnlərdən istifadə edərək necə şəkillər yaratdığını yəqin ki, son zamanlar tez-tez görürük, istifadə edirik. Ən populyar vasitə də hazırda Midjourney-dir. Başqaları da var, məsələn Dreambox, Adobe Firefly və.s.
Təsvir (termin olaraq Prompt istifadə edilir) yazırıq və bu təsvirdəki açar sözlər əsasında şəkil yaradılır. Bu qədər bəsitdir – məsələn istəyirik Azərbaycan rayonlarımıza xas görüntüdə bir meşə və dağ çayı görüntüsü alaq.
“yaşıl meşə və axar çay” deyirik və bu şəkil yaranır:
Ön qeyd:
Bu bloq postu hazırda aktual olan alətlərin köməyilə yaratmışam.
1. Bildiyim bir mövzu haqqında 1-2 cümləlik qısa süjet yaratdım.
2. Süjeti ChatGPT-yə təqdim edib bloq yazısı hazırlamasını istədim. O da dərhal hazırladı.(ingilis dilində)
3. Yazını kiçik redaktə etdikdən sonra tərcümə etdim. (Google Translate + Fərdi redaktə)
4. Yazının şəklini də Dall-E AI-a izah elədim, o hazırladı.
Təəssürrat maraqlıdır. Süni intellekt hələ ki, təkbaşına olmasa da, hibrid modeldə çox effektiv ola bilər. Yəni insan+süni intellekt alətləri çox perspektivli gələcək vəd edir.
davamı…
Son iki həftədə futbol dünyasında iki böyük hadisə baş verdi.
Bu iki hadisəni birləşdirən bir məsələ haqqında danışmaq istəyirəm. Hansı ki, tək futbola yox, bir çox idman-rəqabət sahələrinə aid edilir.
Bütün zamanların ən yaxşı futbolçusu kimdir və necə hesablanmalıdır?
Şəxsi karyera statistikası, fiziki-texniki parametrlər, liderlik bacarıqları, yoxsa qazanılan titulların sayı? Və ya bəlkə qarışıq olaraq birgə?
davamı…